Vitaminler vücut sağlığının ve dengesinin korunmasında önemli bir rol oynuyor. Prof. Dr. Metin Özata, doğru dozda alınmayan vitaminlerin zararlı olabileceğini söylüyor.....

Prof. Dr. Metin Özata, 'Vitamin, Mineral ve Bitkisel Ürün Rehberi' adlı kitabında; sağlıklı beslenme ve yaşama hakkında bilgiler veriyor. Özata, vitaminlerin sağlığımız üzerindeki rolü hakkındaki sorularımızı yanıtladı:

* Vitamin kilo aldırır mı?

Vitamin ve minerallerin hiç kalorisi yoktur, bu yüzden de kilo aldırmazlar.

* Vitaminleri ne şekilde kullanmak gerekir?

Amerikan Diyetisyenler Derneği'nin tavsiyesine göre;

* Folik Asit: Hamilelik döneminde her gün 400 mikro gram alınmalı. Bu; bebeğin sakat doğma riskini azaltır.

* B 12 vitamini: Atrofik Gastrit hastalığı olanlar ile 50 yaşından büyüklerin yüzde 30'unda ihtiyaç olabilir.

* Kalsiyum: 9-18 yaş arası bin 300 mg/gün, 19-50 yaş arası bin mg/gün, 51 yaş üzeri bin 200 mg/gün alınmalıdır.

* D vitamini: Yaşlılar ve menopoz sonrasında kadınlar kullanmalıdır.

* B12, D vitamini ve kalsiyum: Vejetaryenlere verilmeli.

* Demir: Gebelik döneminde mutlaka alınmalı.

* Vitamin kullanılırken nelere dikkat etmek gerekir?

* İlacın etiketini ve prospektüsünü okuyarak, içindeki maddelerin ve vitaminlerin ölçüsünü gözden geçirin.

* Aşırı vitamin içerdiğinden üzerinde 'mega-süper-hiper' yazan ürün kullanmayın.

* Vitaminlerin içinde başka kimyasal ürünler olmasın.

* İlacın son kullanma tarihini mutlaka kontrol edin.

* İlaçları serin ve kuru bir yerde saklayın. Nemli yerlerde saklamamaya özen gösterin.

* Vitaminle tedavi edilen hastalıklar var mı?

Kemik sağlığında önemli rolü olan K vitaminin yetmezliğinde, bacaklardaki varis durumu artar. K vitamini; lahana, ıspanak, brokoli, karnabahar, mısır, patates, meyveler, yumurta sarısı, koyu yeşil yapraklı sebzeler ve bitkisel yağlarda bulunuyor. Varislerinden şikayetçi olanların K vitamininden zengin beslenmesi gerekli.

D vitamini

D Vitamini yağda eriyen vitaminlerdendir. Daha çok iki şekilde bulunur.Bunlardan aktif ergosterol, kalsiferol ve D2 vitamini gibi adlarla da bilinen ergokalsiferol ışınlanmış mayalarda bulunur. Aktif 7-dehidrokolesterol ve D3 vitamini gibi adlarla da anılan kolesalsiferol ise insan derisinde güneş ışığı ile temas sonucu meydana gelir ve daha çok balık yağında ve yumurta sarısında bulunur. Isıya karşı sabit ve pişirilmeye dayanıklıdır.Yüksek miktarlarda alınması toksik reaksiyonlara (zehirlenme) neden olabilir.

Vücuttaki Fonksiyonları

·         İnce barsaklardan kalsiyum ve fosforun emilimini düzenleyerek kemik büyümesi, sertleşmesi ve tamiri üzerinde etkili olur.

·         Raşitizmi önler

·         Böbrek hastalıklarında düşük kan kalsiyumu seviyesini düzenler.

·         Postoperatif kas kasılmalarını önler.

·         Kalsiyumla birlikte kemik gelişimini kontrol eder.

·         Bebekler ve çocuklarda kemik ve dişlerin normal gelişme ve büyümesini sağlar.

Henüz kanıtlanmamış olası etkileri:

Artrit, yaşlanma belirtileri ,sivilce,alkolizm, göğüs kanseri tedavisi,kistik fibrozis uçuk ve herpes zoster tedavisi, kolon kanserinin önlenmesi.

Vitamin D alınımına dikkat edilmesi gereken durumlar:

·         Güneş ışığı bakımından yetersiz bölgelerde yaşayan çocuklar.

·         Yetersiz gıda alan ve fazla kalori yakan kişiler

·         55 yaşın üzerindekiler, özellikle menapoz sonrası kadınlar.

·         Emziren ve hamile kadınlar.

·         Alkol veya uyuşturucu kullananlar.

·         Kronik hastalığı olanlar, uzun süredir stress altında olanlar, yakın geçmişte ameliyat geçirmiş olanlar.

·         Mide-barsak kanalının bir kısmı ameliyat ile alınmış olanlar.

·         Ağır yaralanma ve yanığı olan kişiler.

Eksiklik Belirtileri

·         Raşitizm:(Çocuklarda D vitamini eksikliği ile oluşan hastalık)Çarpık bacaklar, kemik veya eklem yerlerinde deformasyonlar, diş gelişiminde gerilik, kaslarda zayıflık, yorgunluk, bitkinlik.

·         Osteomalazi (yetişkinlerde D vitamini eksikliği ile oluşan hastalık) kaburga kemiklerinde,omurganın alt kısmında, leğen kemiğinde, bacaklarda ağrı, kas zayıflığı ve spazmları, çabuk kırılan kemikler.

Aşırılık ve Zehirlenme Belirtileri

·         Yüksek kan basıncı

·         Mide bulantısı ve kusma

·         Düzensiz kalp atışı

·         Karın ağrısı

·         İştah kaybı

·         Zihinsel ve fiziksel gelişme geriliği

·         Damar sertliğine eğilim

·         Böbrek hasarları

Günlük Vitamin D ihtiyacı:

Çocuklar	Erkek	Kadın
0-6 ay: 7,5 mcg	11-18 yaş: 10 mcg	11-18 yaş: 10 mcg
6-12 ay: 10 mcg	19-24 yaş: 10 mcg	19-24 yaş: 10 mcg
1-10 yaş: 10 mcg	25 yaş üstü:5 mcg	25 yaş üstü:5 mcg
		Hamileler: 10 mcg
		Emzirenler: 10 mcg

Bazı yiyeceklerdeki Vitamin D miktarları:

Yiyecek	Miktar	Mikrogram(mcg)
Ringa balığı	6 gr	35
Balıkyağı	1 servis kaşığı	34
Uskumru fileto	6 gr	8
Som balığı	6 gr	8
Tuna balığı	6 gr	4
Süt	1 fincan	2

 

Bunların dışında;

D vitamininin başlıca kaynağı, güneş ışınlarıdır. Güneşlenme ile günlük gereksinimin yüzde 80'i karşılanır. En çok yağlı balıklar, karaciğer, yumurta sarısı, peynir, tereyağı, süt ürünleri ve mantarda bulunur.